Een vennootschap oprichten

1. Je project voorbereiden

Voordat je jouw onderneming kan oprichten, moet je nagaan welke verplichtingen op je project van toepassing zijn. Volg onderstaande aanbevelingen zorgvuldig op. De vereisten verschillen naargelang de gekozen rechtsvorm.

Vergelijk de verschillende rechtsvormen

Er zijn verschillende mogelijkheden om een activiteit in België uit te oefenen. Je kan kiezen voor een eenmanszaak, een vennootschap, een vereniging of een stichting. Elke rechtsvorm heeft eigen voor- en nadelen, onder meer op het vlak van de vereiste financiële inbreng en het belastingstelsel. Neem de tijd om na te denken over de rechtsvorm die het best geschikt is voor jouw project.

Deze keuze bepaalt veel in het verdere verloop van jouw onderneming. Aarzel daarom niet om een notaris, advocaat of boekhouder te raadplegen voor deskundig advies.

Controleer of je aan de voorwaarden voldoet

In België moet je niet alleen voldoen aan basisvoorwaarden, maar ook aan specifieke voorwaarden die van toepassing zijn op jouw activiteiten. Afhankelijk van je sector kunnen bijvoorbeeld toegangsvoorwaarden of bijzondere vergunningen vereist zijn.

Meer informatie over deze voorwaarden

Stel je businessplan op

Een businessplan heeft als doel je potentiële partners te overtuigen dat je project goed onderbouwd, rendabel en levensvatbaar is (bijv. om een lening te verkrijgen).

Richt je een nv, bv of cv op, dan ben je wettelijk verplicht een financieel plan op te stellen en te laten ondertekenen door de oprichters. Daarin moet worden aangetoond dat de vennootschap over voldoende financiële middelen beschikt om haar activiteiten op te starten en gedurende minstens twee jaar voort te zetten. Dit financieel plan wordt vervolgens bewaard door een notaris.

Kies de naam van je onderneming

De keuze is bepalend om klanten aan te trekken en je te onderscheiden van de concurrentie. Voor een onderneming moet je een onderscheid maken tussen:

De handelsnaam (verplicht): de naam waaronder je onderneming bij je klanten bekendstaat.
De maatschappelijke naam (verplicht): de officiële bedrijfsnaam die is opgenomen in de statuten van de onderneming en wordt gepubliceerd in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. Deze benaming, samen met de rechtsvorm van je onderneming, moet op al je professionele documenten vermeld staan (facturen, offertes etc.).
Het merk (optioneel): het onderscheidende teken dat je gebruikt, zodat je klanten je producten of diensten kunnen onderscheiden van die van de concurrentie.

Dezelfde naam kan worden gebruikt als handelsnaam, maatschappelijke naam en merk. De keuze voor deze verschillende namen hangt af van je strategie.

Zorg ervoor dat je een naam kiest die nog niet in gebruik is of niet te veel lijkt op de naam van een andere onderneming. Bij verwarring of oneerlijke concurrentie loop je het risico een schadevergoeding te moeten betalen. Je kan de beschikbaarheid van de namen controleren door een zoekopdracht uit te voeren in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) of bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP). Je notaris kan je ook helpen bij deze procedure.

Om je merk te beschermen, moet het volgens een specifieke procedure worden geregistreerd. Het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) kan je alle nodige informatie verstrekken voor de registratie.

Bescherm je hoofdverblijfplaats

Bestuurders en zaakvoerders kunnen genieten van bescherming van hun hoofdverblijfplaats tegen beroepsschulden die voortvloeien uit de uitoefening van hun zelfstandige activiteit als bestuurder of zaakvoerder. Je moet hiervoor een notariële akte laten opstellen waarin je een verklaring van onbeslagbaarheid aflegt.

Open je bankrekening

Je moet een bankrekening openen op de naam van je onderneming voor je een oprichtingsakte opstelt.
Omdat de kapitaalvereisten afhangen van het type onderneming dat je hebt gekozen, kan een bankattest vereist zijn.

Voor de naamloze vennootschap (nv) moet je beschikken over het wettelijk vereiste minimumkapitaal.
Voor de besloten vennootschap (bv) of de coöperatieve vennootschap (cv) moet je beschikken over voldoende eigen startkapitaal.
Voor de vennootschap onder firma (vof) of de commanditaire vennootschap (commv) vormen de ingebrachte goederen het vermogen van de vennootschap.

Basisbankdiensten voor ondernemingen

2. Je rechtspersoon oprichten

De statuten opstellen

De statuten vormen de werkingsregels van je onderneming, onder meer:
De identiteit van de oprichters
De naam en het doel van de onderneming
Het reglement voor de algemene vergaderingen
De benoeming de van bestuurders en personen die belast zijn met het dagelijks bestuur
Andere geldende afspraken binnen de onderneming

De oprichtingsakte opstellen

De oprichtingsakte is het document dat de oprichting van je onderneming officieel maakt. Ze bevat de statuten en alle kenmerken van de onderneming: naam, zetel, doel, en indien van toepassing het kapitaal of de werkingsregels.

De oprichtingsakte indienen

De oprichtingsakte moet binnen 30 dagen na de ondertekening ervan worden ingediend bij de griffie van de bevoegde ondernemingsrechtbank.

3. Je onderneming registreren in de Kruispuntbank van Ondernemingen

Je moet contact opnemen met een erkend ondernemingsloket om je registratie in de KBO af te ronden, je activiteiten te selecteren en je vestigingseenheden te registreren.

Deze ondernemingsloketten helpen je bij het uitvoeren van verschillende verplichte formaliteiten, kunnen bepaalde stappen in jouw plaats uitvoeren en bieden aanvullende diensten aan. De tarieven voor sommige van deze diensten worden vrij bepaald door de ondernemingsloketten.

Na deze registratie wordt je e-Box Enterprise automatisch geactiveerd. De e-Box Enterprise is een beveiligde elektronische brievenbus die alle officiële communicatie tussen bedrijven en overheidsinstellingen centraliseert. Via de e-Box Enterprise ontvang je documenten (pdf) en berichten van instellingen zoals de sociale zekerheid, maar ook van Belgische overheidsinstanties op alle niveaus.

Goed om te weten:

na deze registratie ontvang je jouw ondernemingsnummer. Dit nummer moet vermeld worden op al je professionele documenten, zoals facturen en offertes. Je moet het ook gebruiken in je contacten met administratieve en gerechtelijke overheden.

4. De uiteindelijke begunstigden registreren

Het UBO-register (Ultimate Beneficial Owners) is een register waarin alle uiteindelijke begunstigden van een onderneming, trust, vzw of andere juridische entiteit worden opgenomen. Dit zijn de personen die de vennootschap, vzw of juridische entiteit rechtstreeks of onrechtstreeks controleren of bezitten.

Vanaf de oprichtingsdatum van je onderneming, beschik je over 30 dagen om het te registreren bij de FOD Financiën.

5. Je aanvraag tot btw-identificatie indienen

Als je onderneming btw-plichtig is, moet je ondernemingsnummer vóór de start van je activiteiten bij de FOD Financiën worden geactiveerd als btw-nummer.

Hoe weet je of je btw-plichtig bent?

Als je onderneming regelmatig en zelfstandig, al dan niet met winstoogmerk, als hoofd- of nevenactiviteit goederen levert of diensten verricht, importactiviteiten uitvoert of intracommunautaire verkopen uitvoert zoals bedoeld in het Belgisch btw-wetboek, moet je je btw registreren bij de FOD Financiën.

Als je onderneming uitsluitend btw-vrijgestelde activiteiten uitoefent – bijvoorbeeld sociaal-culturele activiteiten, financiële transacties of medische activiteiten met therapeutische doeleinden – ben je niet btw-plichtig. Je hebt dan ook geen recht op btw-aftrek.

Btw-plicht

Hoe activeer je je btw-identificatie?

Je kan je nummer als volgt activeren:
•    online via een formulier op de website van de FOD Financiën
•    via een erkend ondernemingsloket (tegen betaling)
•    via een bedrijfsadviseur (tegen betaling)

6. Sluit je aan bij een socialeverzekeringskas

Elke zelfstandige, bedrijfsleider (met uitzondering van een onbezoldigd mandaat), actieve vennoot, vennootschap etc., die niet gebonden is door een arbeidsovereenkomst, moet zich aansluiten bij een socialeverzekeringskas.

Dit garandeert bepaalde rechten en plichten op het gebied van sociale zekerheid, zoals kinderbijslag, ziekte- en invaliditeitsuitkeringen, moederschapsverzekering, pensioen en faillissementsverzekering.

Hier vind je alle informatie over de mogelijkheden van de socialeverzekeringskassen in België, het juiste moment om je aan te sluiten en de details over de bijdrage.

Hou er ook rekening mee dat je als zelfstandige verplicht bent om je aan te sluiten bij een ziekenfonds wanneer je je aansluit bij een socialeverzekeringskas.

De aansluiting bij een socialeverzekeringskas en een ziekenfonds kan afzonderlijk worden geregeld. Erkende ondernemingsloketten bieden deze diensten ook aan tegen betaling.

Lijst van socialeverzekeringskassen in België

7. Registreer je als werkgever (optioneel)

Om personeel in dienst te nemen, moet je je als werkgever registreren bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ).
Om je te registeren, moet je onderstaande stappen volgen:

Meld je aan als werkgever via de onlinedienst WIDE: je ontvangt dan je RSZ-nummer.

Dien onmiddellijk een tewerkstellingsaangifte in voor je eerste medewerker via de onlinedienst DIMONA.

Dien elk kwartaal een aangifte in via de onlinedienst DmfA, waarin de arbeids- en loongegevens van al je medewerkers zijn opgenomen.

Goed om te weten: deze formaliteiten zijn gratis als je ze zelf afhandelt. Er zijn kosten aan verbonden als je ze via een sociaal secretariaat laat uitvoeren.

Meer informatie over de registratie als werkgever in België