Een eenmanszaak oprichten

1. Je project voorbereiden

Voordat u begint, ook al verloopt de procedure snel, is het goed om volgende aanbevelingen in gedachten te houden:

• Vergelijk de verschillende rechtsvormen voor ondernemingen: elke vorm heeft voor- en nadelen, neem dus de tijd om na te denken over de vorm die het meest geschikt is voor je project.
• Controleer of je aan de basisvoorwaarden voldoet en of er specifieke voorwaarden van toepassing zijn op je activiteit.
• Bij het oprichten van een eenmanszaak is het niet verplicht om een businessplan op te stellen, maar het is een pluspunt om je project te verduidelijken en kracht bij te zetten.

• Kies de naam van je bedrijf. Bij een eenmanszaak kan je onder je eigen naam werken of een handelsnaam aannemen. Deze keuze is bepalend om klanten aan te trekken en je te onderscheiden van de concurrentie. De naam heeft een reclamefunctie. De handelsnaam is beschermd vanaf het moment dat deze voor het eerst in het openbaar wordt gebruikt.

  • Zorg ervoor dat je een naam kiest die nog niet in gebruik is of die niet lijkt op die van een ander bedrijf. In geval van verwarring of oneerlijke concurrentie loop je het risico een schadevergoeding te moeten betalen. Je kunt de beschikbaarheid van de namen controleren door een zoekopdracht uit te voeren in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) of bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP). 

• Registreer je merk (optioneel), het onderscheidende teken dat je gebruikt, zodat je klanten je producten of diensten kunnen onderscheiden van die van de concurrentie. In tegenstelling tot je handelsnaam moet je merk, om beschermd te kunnen worden, volgens een specifieke procedure worden geregistreerd. Het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) kan je alle nodige informatie verstrekken voor de registratie.  

• Bescherm je hoofdverblijfplaats tegen beslaglegging door middel van een notariële akte waarin je een verklaring van onbeslagbaarheid aflegt. 
• Het openen van een zakelijke bankrekening is niet verplicht om een eenmanszaak op te richten. Het biedt echter wel de volgende voordelen: 
  • je privégegevens zijn beschermd: je rekeningnummer moet op al je zakelijke documenten (brieven, facturen etc.) worden vermeld, naast je ondernemingsnummer, de naam van je onderneming en de naam van je financiële instelling;

  • je boekhouding wordt er eenvoudiger op: je privé- en zakelijke transacties worden gescheiden.

2. Je eenmanszaak registreren bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO)

Je inschrijving bij de KBO is de eerste officiële stap voor je onderneming. 

Hoe schrijft je je in?

• Richt uw eenmanszaak online op
• Neem contact op met een erkend ondernemingsloket.
• Geef aan welke activiteiten je gaat uitoefenen met behulp van de NACEBEL-codes en vermeld al je vestigingen (waar je je activiteiten uitoefent). 
• Je ontvangt dan een ondernemingsnummer.

3. Vraag je btw-identificatie aan   

Als je onderneming btw-plichtig is, moet je ondernemingsnummer vóór de start van je activiteiten bij de FOD Financiën worden geactiveerd als btw-identificatie.

Hoe weet je of je btw-plichtig bent?

Als je goederen of diensten levert die onder de Belgische btw-wetgeving vallen, moet je je registreren bij de bevoegde btw-dienst.   

Als je onderneming uitsluitend btw-vrijgestelde activiteiten uitoefent – bijvoorbeeld sociaal-culturele activiteiten, financiële transacties of medische activiteiten – ben je niet btw-plichtig. Je hebt dan ook geen recht op btw-aftrek. Bedraagt je omzet als kleine onderneming minder dan 25 000 euro per jaar? In dat geval kan je ook een vrijstelling van de btw-plicht aanvragen. Let op: je moet deze vrijstelling ook duidelijk vermelden op je facturen.

Moet mijn onderneming in België voor de btw geregistreerd zijn?

Btw-vrijstellingsregeling

Hoe vraag je je btw-registratie aan:

• online via een formulier op de website van de FOD Financiën (gratis);
• via een erkend ondernemingsloket (tegen betaling);
• via een bedrijfsadviseur (tegen betaling).

4. Sluit je aan bij een socialeverzekeringskas

Elke zelfstandige, bedrijfsleider (met uitzondering van een onbezoldigd mandaat), actieve vennoot, vennootschap etc., die niet gebonden is door een arbeidsovereenkomst, moet zich aansluiten bij een socialeverzekeringskas. 

Dit garandeert bepaalde rechten en plichten op het gebied van sociale zekerheid, zoals kinderbijslag, ziekte- en invaliditeitsuitkeringen, moederschapsverzekering, pensioen en faillissementsverzekering. 

Hier vind je alle informatie over de mogelijkheden van de socialeverzekeringskassen in België, het juiste moment om je aan te sluiten en de details over de bijdrage.

Hou er ook rekening mee dat je als zelfstandige verplicht bent om je aan te sluiten bij een ziekenfonds wanneer je je aansluit bij een socialeverzekeringskas. 

De aansluiting bij een socialeverzekeringskas en een ziekenfonds kan individueel worden geregeld. Erkende ondernemingsloketten bieden deze diensten ook aan tegen betaling. 

5. Registreer je als werkgever (optioneel) 

Om personeel in dienst te nemen, moet je je als werkgever registreren bij de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ). De te volgen stappen om je te registreren:  

• Meld je aan als werkgever via de onlinedienst WIDE: je ontvangt dan je RSZ-nummer.
• Dien onmiddellijk een tewerkstellingsaangifte in voor je eerste medewerker via de onlinedienst DIMONA.
• Dien elk kwartaal een aangifte in via de onlinedienst DmfA, waarin de arbeids- en loongegevens van al je medewerkers zijn opgenomen.