Uw ondernemingsvorm kiezen
Wilt u een onderneming starten in België? Dan is de keuze van het juridische statuut een van de belangrijkste beslissingen. Elke ondernemingsvorm brengt voordelen en verplichtingen met zich mee. Uw keuze heeft gevolgen voor uw aansprakelijkheid, uw kosten en uw dagelijkse werking. Dit overzicht helpt u om de juiste ondernemingsvorm te kiezen.
Drie soorten ondernemingsvormen
In België zijn er drie soorten juridische statuten, afhankelijk van hoe u uw activiteit zult uitoefenen.
Eenmanszaak
Deze categorie is de eenvoudigste manier om uw activiteit op te starten. U onderneemt alleen, zonder afzonderlijke rechtspersoon. Uw vermogen is hetzelfde als dat van uw onderneming.
Vennootschap
Deze categorie vraagt wat voorbereiding om uw activiteit te starten. U werkt via een rechtspersoon met een eigen rechtspersoonlijkheid. Uw vermogen en dat van uw onderneming zijn gescheiden.
Stichting of vereniging
Deze categorie vraagt wat voorbereiding om uw activiteit te starten. U werkt via een rechtspersoon met een eigen rechtspersoonlijkheid en zonder winstuitkeringsoogmerk. Uw vermogen en dat van uw onderneming zijn gescheiden.
De eenmanszaak
Een eenmanszaak is een eenvoudige en snelle manier om uw activiteit te starten. U hoeft geen statuten op te stellen, u neemt alle beslissingen zelf en er is geen minimumkapitaal nodig.
U bent wel met al uw bezittingen aansprakelijk voor de verbintenissen van uw onderneming. Uw privévermogen maakt deel uit van uw beroepsvermogen. Dat brengt risico’s met zich mee: bij een faillissement kunnen uw privébezittingen worden gebruikt om uw professionele schulden terug te betalen. Kiest u voor een eenmanszaak? Denk er dan aan om uw hoofdverblijfplaats te beschermen.
- Aantal oprichters: 1.
- MinimumKapitaal: Niet vereist.
- Notaris: Nee
- Aansprakelijkheid: beperkt tot de inbreng van de aandeelhouders. De oprichters kunnen aansprakelijk gesteld worden als het aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend was voor de geplande activiteit.
- Rechtspersoonlijkheid: Nee.
- Winstuitkering: Ja..
De vennootschap
Een vennootschap oprichten vraagt veel voorbereiding, maar daar staan belangrijke voordelen tegenover, zoals lagere belastingtarieven. Afhankelijk van het type vennootschap heeft u een notaris nodig en moet u een financieel plan opmaken. Houd ook rekening met opstart- én eventuele stopzettingskosten.
Soorten vennootschapsvormen
Het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) voorziet in verschillende vennootschapsvormen, elk met eigen kenmerken. Hier vindt u de meest voorkomende en hun voordelen.
Besloten vennootschap (bv)
De bv is de basisvennootschapsvorm in België. De bijbehorende verplichtingen geven u veel vrijheid bij de oprichting van uw vennootschap.
- Aantal oprichters: één oprichter volstaat.
- Kapitaal: de oprichters voorzien een toereikend aanvangsvermogen, onderbouwd door een financieel plan.
- Aansprakelijkheid: beperkt tot de inbreng van de aandeelhouders. De oprichters kunnen aansprakelijk gesteld worden als het aanvangsvermogen kennelijk ontoereikend was voor de geplande activiteit.
- Oprichting: via notariële akte.
- Aandelen: niet vrij overdraagbaar (overdracht aan een andere persoon is verboden of onderworpen aan toestemming), tenzij de statuten anders bepalen.
Maatschap
De maatschap is de eenvoudigste samenwerkingsvorm tussen twee of meer personen. Ze heeft geen rechtspersoonlijkheid.
- Aantal oprichters: minstens twee.
- Kapitaal: geen kapitaal vereist.
- Aansprakelijkheid: onbeperkt en hoofdelijk.
- Oprichting: via overeenkomst (een notaris is niet verplicht).
- Bijzonderheid: de maatschap wordt niet gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad en is daardoor een discrete samenwerkingsvorm, bijvoorbeeld voor familiale vermogensplanning.
Naamloze vennootschap (nv)
De nv is de vennootschapsvorm voor ondernemingen van een grotere omvang, waarbij kapitaal aantrekken noodzakelijk is.
- Aantal oprichters: één oprichter volstaat.
- Kapitaal: 61.500 euro.
- Aansprakelijkheid: beperkt tot de inbreng van de aandeelhouders.
- Oprichting: via notariële akte.
- Aandelen: vrij overdraagbaar (geen voorafgaande toestemming nodig), tenzij de statuten anders bepalen.
- Bestuur: via een bestuursorgaan (collegiaal of enige bestuurder), afhankelijk van de statuten.
Coöperatieve vennootschap (cv)
De cv is een vennootschap waarvan de aandeelhouders een coöperatief doel nastreven. Ze dient om aan de behoeften van haar aandeelhouders te voldoen of om hun economische of sociale belangen te behartigen.
- Aantal oprichters: minstens drie.
- Kapitaal: de oprichters voorzien een toereikend aanvangsvermogen, onderbouwd door een financieel plan.
- Aansprakelijkheid: beperkt tot de inbreng van de aandeelhouders.
- Oprichting: via notariële akte.
- Bijzonderheid: het aantal aandeelhouders kan variëren zonder dat de statuten gewijzigd moeten worden.
Vennootschap onder firma (vof)
De vof is een vennootschap die wordt aangegaan tussen vennoten die onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk zijn.
- Aantal oprichters: minstens twee.
- Kapitaal: geen kapitaal vereist.
- Aansprakelijkheid: onbeperkt en hoofdelijk. Elke vennoot is met het volledige persoonlijke vermogen aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap.
- Oprichting: via onderhandse akte (een notaris is niet verplicht).
- Besluitvorming: met eenparigheid van stemmen, tenzij de vennootschapsovereenkomst bepaalt dat beslissingen bij meerderheid worden genomen.
Commanditaire vennootschap (CommV)
De CommV is een vennootschap met twee soorten vennoten: beherende vennoten die de onderneming besturen, en stille vennoten die zich beperken tot een inbreng in geld of in natura.
- Aantal oprichters: minstens twee (een beherende vennoot en een stille vennoot).
- Kapitaal: geen kapitaal vereist.
- Aansprakelijkheid: beherende vennoten zijn onbeperkt en hoofdelijk aansprakelijk. Stille vennoten zijn beperkt aansprakelijk tot hun inbreng.
- Oprichting: via onderhandse akte (een notaris is niet verplicht).
- Besluitvorming: met eenparigheid van stemmen, tenzij de vennootschapsovereenkomst bepaalt dat beslissingen bij meerderheid worden genomen. Stille vennoten nemen geen deel aan het beheer.
Vergelijking vennootschapsvormen
| bv | nv | cv | vof | CommV | Maatschap | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Aantal oprichters | 1 | 1 | 3 | 2 | 2 | 2 |
| Kapitaal | Toereikend aanvangsvermogen | € 61.500 | Toereikend aanvangsvermogen | Nee | Nee | Nee |
| Aansprakelijkheid | Beperkt | Beperkt | Beperkt | Onbe-perkt | Gemengd | Onbeperkt |
| Notaris | Ja | Ja | Ja | Nee | Nee | Nee |
| Rechtspersoonlijkheid | Ja | Ja | Ja | Ja | Ja | Nee |
* Bij een CommV zijn beherende vennoten onbeperkt aansprakelijk en is de aansprakelijkheid van stille vennoten beperkt tot hun inbreng.
Stichting of vereniging
De oprichting van een stichting of vereniging vraagt ook voorbereiding, maar verschilt van vennootschappen: stichtingen en verenigingen streven een belangeloos doel na. Ze mogen economische activiteiten uitoefenen om hun werking te financieren, maar mogen geen winst uitkeren aan leden of oprichters.
Het verschil tussen beide: een vereniging heeft leden, een stichting niet.
Soorten verenigingen
Vereniging zonder winstoogmerk (vzw)
Een vzw is een groep van natuurlijke personen of rechtspersonen die een belangeloos doel nastreeft.
- Aantal oprichters: minstens twee.
- Rechtspersoonlijkheid: ja.
- Oprichting: via onderhandse akte (de statuten), neergelegd bij de griffie van de ondernemingsrechtbank. Een notaris is niet verplicht.
- Kapitaal: geen kapitaal vereist.
- Winstuitkering: niet toegestaan. De vzw mag geen financieel voordeel uitkeren aan oprichters, leden of bestuurders.
- Bestuur: via een bestuursorgaan en een algemene vergadering, volgens de regels in de statuten.
- Bijzonderheid: een vzw wordt beschouwd als een onderneming en wordt ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO).
Internationale vereniging zonder winstoogmerk (ivzw)
Een ivzw is een groep van natuurlijke personen of rechtspersonen die een belangeloos doel van internationaal nut nastreeft.
- Aantal oprichters: minstens twee.
- Rechtspersoonlijkheid: ja.
- Oprichting: via notariële akte.
- Winstuitkering: niet toegestaan.
- Bijzonderheid: de ivzw streeft een internationaal doel na.
Soorten stichtingen
Private stichting
Een private stichting is een rechtspersoon zonder leden, opgericht door een of meer personen (stichters). Het ingebrachte vermogen wordt bestemd voor een belangeloos doel.
- Aantal oprichters: een oprichter volstaat.
- Leden: niet van toepassing. Een stichting heeft geen leden.
- Rechtspersoonlijkheid: ja.
- Oprichting: via notariële akte.
- Kapitaal: geen kapitaal vereist.
- Winstuitkering: niet toegestaan.
- Bestuur: via een bestuursorgaan. Er is geen algemene vergadering.
- Ontbinding: enkel via een rechterlijke beslissing.
Stichting van openbaar nut
Een stichting van openbaar nut is vergelijkbaar met een private stichting, maar streeft een filantropisch, levensbeschouwelijk, religieus, wetenschappelijk, artistiek, pedagogisch of cultureel doel na.
- Aantal oprichters: een oprichter volstaat.
- Leden: niet van toepassing.
- Rechtspersoonlijkheid: ja.
- Oprichting: via notariële akte.
- Erkenning: vereist bij koninklijk besluit.
- Winstuitkering: niet toegestaan.
- Bestuur: via een bestuursorgaan.
Vergelijking stichtingen en verenigingen
| vzw | ivzw | Private stichting | Stichting van openbaar nut | |
|---|---|---|---|---|
| Aantal oprichters | 2 | 2 | 1 | 1 |
| Leden | Ja | Ja | Nee | Nee |
| Notaris vereist | Nee | Ja | Ja | Ja |
| Erkenning bij koninklijk besluit | Nee | ja | Nee | Ja |
| Winstuitkering | Nee | Nee | Nee | Nee |
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een eenmanszaak en een bv?
Een eenmanszaak heeft geen eigen juridische persoonlijkheid: u en uw onderneming zijn juridisch dezelfde persoon. Uw persoonlijke vermogen wordt gelijkgesteld met dat van uw onderneming. Bij een besloten vennootschap (bv) is uw onderneming een aparte rechtspersoon. Uw aansprakelijkheid is in principe beperkt tot uw inbreng. De oprichting van een bv verloopt via een notaris en vereist een financieel plan met een toereikend aanvangsvermogen.
Wat is de goedkoopste manier om een onderneming op te richten?
Een eenmanszaak heeft de laagste oprichtingskosten. U heeft geen notaris of aanvangsvermogen nodig. De administratieve stappen zijn beperkt. De risico’s voor uw privévermogen zijn echter groot.
Kan ik alleen een vennootschap oprichten?
Ja. Voor een besloten vennootschap (bv) en een naamloze vennootschap (nv) volstaat één oprichter. Voor een coöperatieve vennootschap (cv) heeft u minstens drie oprichters nodig. Voor een vennootschap onder firma (vof), een commanditaire vennootschap (CommV) en een maatschap heeft u minstens twee vennoten nodig.
Wat is de aansprakelijkheid bij een eenmanszaak?
Bij een eenmanszaak is er geen scheiding tussen uw privévermogen en uw beroepsvermogen. Als u de schulden van uw onderneming niet betaalt, kunnen schuldeisers beslag leggen op uw persoonlijke bezittingen. Ze kunnen ook beslag leggen op het vermogen van uw partner, tenzij een huwelijkscontract dit vermogen beschermt. Uw hoofdverblijfplaats kunt u beschermen via een verklaring bij de notaris.
Wanneer kies ik voor een vzw?
U kiest voor een vereniging zonder winstoogmerk (vzw) als u een belangeloos doel nastreeft en de winst niet wilt uitkeren aan leden, oprichters of bestuurders. Een vzw mag economische activiteiten uitvoeren, maar enkel om haar werking te financieren.
Wat is het verschil tussen een stichting en een vereniging?
Een vereniging brengt leden samen rond een belangeloos doel. Een stichting heeft geen leden: een of meer stichters wijzen een vermogen toe aan een belangeloos doel. De algemene vergadering beslist over de werking van de vereniging, terwijl een stichting enkel een bestuursorgaan heeft.